Miðfjörður á Langanesströnd
Íslensk hlýja frá kynslóð til kynslóðar
Á jörðinni Miðfirði er eitt mesta æðarvarp landsins. Æðardúnn hefur verið nýttur sem hlunnindi á jörðinni um aldir — og hér er hann enn tíndur í höndunum, hreiður fyrir hreiður.
Um okkur
Ræktun æðarfugls í Miðfirði hófst um miðja síðustu öld sem tilraun ábúenda til að auka hlunnindi á jörðinni við annars harðbýlar aðstæður. Æðarfuglinn er hánorrænn fugl og því tilvalið að rækta hann við nyrsta haf. Varpið hefur vaxið ár frá ári og mikil vinna verið lögð í að stækka það og viðhalda því.
Miðfjörður er stór jörð í Skeggjastaðahreppi hinum forna, sem nú tilheyrir Langanesbyggð. Jörðin liggur milli tveggja laxveiðiáa, Miðfjarðarár og Hölknár í Bakkafirði, og búskapur hefur verið þar um árhundruð. Í Miðfjarðará veiðast um 200–300 laxar árlega og í landi jarðarinnar er stunduð rjúpna- og gæsaveiði á veiðitímabilum.
Æðardúnninn
Íslenskur æðardúnn er verðmæt og fágæt náttúruafurð — eftirsótt fylling í dúnvörur fyrir þá kröfuhörðustu vegna einstakra eiginleika sinna: mýktar, léttleika og mikils einangrunargildis. Eiginleikarnir eru einstakir því dúnninn er þakinn örfínum, vart sjáanlegum, mjúkum króklaga þráðum sem valda samloðun hans. Hann er loftmikill, sem veldur undraverðum léttleika, háu einangrunargildi og góðri öndun.
Árlega falla til um 3.000 kg af hreinsuðum íslenskum æðardúni. Framboðið er háð náttúrulegum skilyrðum ár hvert.
Hvert kíló af hreinsuðum dún samanstendur af dúni úr 60–80 hreiðrum — hver sæng er afrakstur heils varps.
Allur æðardúnn er metinn og veginn af lögskipuðum dúnmatsmönnum eftir fullhreinsun og vottorð innsiglað við vöruna.
Við gæðamat er hreinleiki dúnsins, lykt, litur og samloðun metin og þyngd staðfest — óheimilt er að dreifa dún, innanlands eða erlendis, án slíkrar vottunar. Hvergi í framleiðsluferlinu er nauðsynlegt að nota tilbúin efni af nokkru tagi og engu er blandað saman við dúninn: 100% lífrænt ræktuð náttúruafurð.
Æðarfuglinn
Æðarfugl, eða æður (Somateria mollissima), er stór sjóönd sem verpir á norðurslóðum. Villtur fuglinn hefur lært að bændur veita honum vernd fyrir rándýrum — margir þeirra standa vakt um æðarvarpið allan sólarhringinn á varptíma.
Í staðinn skilur kollan eftir dúninn sem hún reitir af sér til að halda hlýju á eggjunum, en einangrunargildi hans er slíkt að eggin haldast heit þótt hún bregði sér frá.
Íslenski æðarfuglinn og æðarbændur hafa þróað einstakt samband sín á milli, byggt á vináttu og gagnkvæmu trausti.
Vinnsluferlið
Æðarfuglinn hópar sig undan ströndinni í byrjun maí og um miðjan mánuð færir hann sig inn á land. Hreiðurgerð hefst, kollur og blikar para sig og kollan reitir af sér dún til að verma eggin.
Dúnninn er handtíndur allt sumarið og þess gætt að taka aldrei allan dún af fuglinum. Ungarnir byrja að skríða úr eggjum í byrjun júní — þá þarf einnig að tína eggjaskurn úr dúninum.
Varpinu er mikið til lokið fyrri hluta júlí. Hafa þarf hraðar hendur við að tína dún úr yfirgefnum hreiðrum svo hann fjúki hvorki né rigni niður.
Gras, mosi, eggjaskeljar og þari eru fjarlægð og dúnninn þurrkaður — vinna sem stendur stundum fram á haust.
Sérstakar vélar fullhreinsa dúninn og hann er hitaður í 100 °C. Allar fjaðrir eru handtíndar úr. Hvergi í ferlinu er notast við tilbúin efni og engu blandað saman við dúninn — hrein, lífrænt ræktuð náttúruafurð.
Vörur
Æðarból sf. lætur sauma dúnsængur eftir pöntunum viðskiptavina, í samstarfi við aðila með mikla reynslu og þekkingu á framleiðslu æðardúnsvara.
Algengt er að um 1 kg af dún fari í sæng af stærðinni 140×200 cm.
Allar stærðir í cm — aðrar stærðir eftir samkomulagi.
Allur dúnn sem ekki fer í sængur eða aðrar vörur er seldur erlendis. Helstu viðskiptalönd eru Þýskaland og Japan.
Hægt er að kaupa fullhreinsaðan æðardún beint af félaginu, allt niður í hálft kíló.
Hafðu samband til að fá verð og afgreiðslutíma.
Æðarvarpið í Miðfirði er friðlýst skv. reglugerð nr. 252/1996, sbr. auglýsingu í Lögbirtingablaðinu frá 21. mars 2019. Friðlýsingin gildir 15. apríl – 14. júlí ár hvert og felur í sér að:
Hafa samband
Hafir þú áhuga á að versla æðardún eða vörur framleiddar með æðardún, sendu okkur línu — við svörum öllum fyrirspurnum.
midfjordur@gmail.comMiðfjörður, Langanesbyggð — sjá á korti